Сав газрын орос ба монголын нутаг дэвсгэрийг хамарсан олон төрлийн байгалийн нөөц баялаг ба байгаль хамгаалах чиглэлийн 150 гаруй газрын зургаас бүрдсэн давтагдашгүй “Байгаль нуурын сав газрын экологийн атлас”-ыг хийж гйүцэтгэх, олшруулж гаргах орос-монголын хамтарсан ажил 2014 онд дуусав. Боловсруулан гаргасан картуудыг өмнө нь байгуулсан Байгаль нуурын мэдээллийн төвийн вэб хуудсанд тавьсан.

Байгаль нуурын сав газрын экологийн нөхцөл байдал бүрэлдэн тогтоход нөлөөлсөн гол хүчин зүйлүүд, байгаль орчны өнөөгийн нөхцөл байдлын талаарх орчин үеийн мэдээ, мэдлэгийг нэгтгэж  Байгаль нуурын бүс нутагт тулгарч буй асуудлыг шийдэхэд эдийн засаг, экологийн хувьд тэнцвэртэй хөгжлийг хангахад тус нэмэр болох хэлбэрээр Байгаль нуурын сав газрын экологийн атласыг бүтээсэн юм. Атласыг бүтээхэд газрын зураг зүй, GIS-технологи, алсаас зондоор хэмжих арга зэрэг газар зүйн зураглалын хамгийн орчин үеийн  олот амжилтыг түүнчлэн В. Б. Сочавын нэрэмжит ОХУ-ын ШУА-ийн СС Газар зүйн хүрээлэн, ОХУ-ын ШУА-ийн СС-ын Нуур судлалын хүрээлэн, ОХУ-ын ШУА-ийн СС-ын Дэлхийн гадаргуйн хүрээлэн, Эрхүүгийн улсын их сургууль, ОХУ-ын ШУА-ийн СС-ын Байгаль нуурын байгаль ашиглах хүрээлэн(Улаан-Үд хот), ОХУ-ын ШУА-ийн СС-ын Байгалийн нөөц, экологи ба криологийн хүрээлэн(Чи хот) болон МУ-ын ШУА-ийн Ш.Цэвэгмидийн нэрэмжит  Газар зүйн хүрээлэн зэрэг байгууллагуудын байнга шинэчлэгдэн нэмэгдэж буй сансрын сэдэвчилсэн мэдээллийн санг ашигласан.  Атласыг бүтээхэд газар нутгийн бөгөөд агуулгын хувьд ч экологийн асуудал болон үүсэн бий болсон нөхцлийг цогцоор нь авч үзэх шаардлагатай болсон. Зорилгод нийцүүлэн боловсруулсан тоон үзүүлэлтийн зураг зүйн иж бүрэн программын ачаар үүсэн бий болсон экологийн төлөв байдлын байгаль-нөөцийн, био, эдийн засгийн, нийгмийн, хүн ам зүйн хүчин зүйлийг нэгтгэх боломжтой болсон юм. Бидний хувьд программыг боловсруулах процессийг салбарын болон интеграл экологийн зураг зүйн өмнө тавьсан даалгаврыг шийдэхэд газар нутаг дах объектуудын талаар боломжит ба бодит мэдээлэл бэлтгэх үйл явц гэж үзсэн.

Ажлын явцад Атлас бүтээх үндсэн үе шатуудыг тодорхойлсон: картографын үндсийг бүтээх; газрын зургийн сэдэвчилсэн агуулгыг боловсруулахад зориулсан мэдээлэл цуглуулах; программ хангамжаар тогтоогдсон зургийн сэдэвчилсэн үеүүдийг тоон хэлбэрт оруулах; сэдэвчилсэн мэдээллийн сан байгуулах; төслүүдийг GIS-ийн орчинд боловсруулах; зургийн хэвлэлийн эх бэлтгэх г.м. Байгаль нуурын сав газрын электрон атласан зураглал нь   үндсэн хоёр масштабаар хийгдсэн: байгалийн хүчин зүйлд зориулсан картын хувьд 1:5 000 000 түүнчлэн экологийн төлөв байдал бүрэлдэхэд нөлөөлсөн нийгэм-эдийн засгийн хүчин зүйлүүдийн карт 1: 6 000 000. Мэдээллийн сан ба түүний хамрах сэдэв нь зурагжуулж байгаа үзэгдэл ба үйл явцын өнөөгийн нөхцөл байдал болон байгалийн, нөөцийн, нийгмийн, хүн ам зүйн, экологийн болон байгаль ашиглах өөр бусад асуудлаас хамаарч байв.

Бүтэцийн хувьд Атлас нь долоон- оршил ба зургаан сэдэвчилсэн хэсгээс бүрдсэн: 1) экологийн төлөв байдал бүрэлдэн тогтсон байгалийн нөхцөл байдал; 2) экологийн төлөв байдал бүрэлдэх байгалийн нөөцийн хүчин зүйлс; 3) экологийн төлөв байдал бүрэлдэх нийгэм-эдийн засгийн хүчин зүйлс; 4) хүрээлэн буй орчны шилжилт; 5) анагаах ухаан-экологийн төлөв байдал; 6) байгаль орчныг хамгаалах 7) Байгаль нуурын усан орчны экологийн төлөв байдал.

Тайлан татах

“Байгаль нуурыг хамгаалцгаая” олон нийтийн байгууллагаас 2014 оны 4-р сарын 5-6 өдөр зохион байгуулсан Байгаль нуур ба Сэлэнгэ мөрний эрэг орчмыг цэвэрлэх ажлыг төслөөс дэмжив. Үүнд: Цэвэр мөс  (Эрхүү муж, Листвянка тосгон- МРС. Ольхон), 2014 оны 4-р сарын 12-ны өдөр; Цэвэр мөс (Буриад улс «Байгаль нуур дах загасчлал» арга хэмжээний хүрээнд); 2014 оны 7-р сарын 15-наас 8-р сарын 15; Харуул ба байгаль хамгаалах лагерь «Байгаль нуурын эргийн алба» - 2014 оны 8-р сарын 7 өдөр; Сэлэнгэ мөрний бүх Оросын хэмжээний цэвэрлэгээ «Сэлэнгэ мөрний цэвэр эрэг» (Улаан-Үд хот); 2014оны 8-р сарын 25-наас 9-р сарын 6 өдөр-Монголын Хөвсгөл нуур дээр очих экспедиц «Байгаль нуурын эх» .

“Байгаль нуурыг хамгаалах” төсөл хэрэгжүүлэгчид 2014 онд нийт 11 арга хэмжээ зохион байгуулж, 17 000 км зам туулж, 500 сайн дурынхан оролцож, 110км² газар нутгийг цэвэрлэж, 2000 уут хог хаягдал түүж, 2015-2017 онд хийх байгаль хамгааллын ажлын төлөвлөгөө гаргасан.

2014 оны 11-р сарын 8-14 өдрүүдэд Монголын Хөвсгөл нуураас эх авах Эгийн голын дагууд нутгийн иргэдийг оролцуулан цэвэрлэгээний ажил зохион байгуулав. Цэвэрлэгээний ажил Алаг-Эрдэнэ, Хатгал сумдад өрнөж багш нар, экологийн клубын сурагчид зэрэг 50 орчим  хүн оролцов. 10 тээврийн хэрэгслэлийг (6 ачааны машин, 1том трактор, 1 жижгэвтэр трактор мөн 2 автомашин) дайчлан ажилласан арга хэмжээний үр дүнд голын эрэг татмын 22 га газрыг цэвэрлэж, хогийн цэгийг нүүлгэн шилжүүлэх талаар 2 сумдын удирдлагын хэмжээнд тохирсон.

Үүнээс гадна кампант ажлын хүрээнд хөрш зэргэлдээ нутгийн иргэдийн дунд төрөл бүрийн сургалт, семинар зохион байгуулав.

Тайлан татах (Байгаль, Сэлэнгэ)

Тайлан татах (Хөвсгөл, Эг)

НҮБХХ/ДДБОС “Байгаль нуурын сав газрын хил дамнасан экосистемийн байгалийн нөөцийн нэгдсэн менежмент” төслийн Удирдах Зөвлөлийн 3 дугаар хуралдаан 2014 оны 7-р сарын 24-ний өдөр Гремячинск тосгонд ( Буриад улс, ОХУ) болов(хурлаар – төслийн  2013 оны ажлын үр дүн, 2014-2015 оны ажлын төлөвлөгөө болон төсөв хэлэлцэв. Байгаль нуурын сав газрын СҮАХ-ийг танилцуулж Орос ба Монгол орны хооронд хилийн усны нөөцийг ашиглах, хамгаалах салбарт олон улсын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх асуудлаар ярилцав.

Удирдах зөвлөлөөс баталсан 2014 оны ажлын төлөвлөгөөний дагуу төслийн хүрээнд төрөл бүрийн байгууллагуудаар 28 ажил гүйцэтгүүлсэн байна. Төсөл өөрийн зорилго ба үүргийн дагуу хамаарал бүхий төрөл бүрийн арга хэмжээнд оролцохын сацуу холбогдох байгууллагуудыг дэмжин ажиллаж ирлээ. 2014 онд төсөл хэрэгжүүлэх нэгжийн ажилтнууд нийт 34 уулзалт, арга хэжмээнд оролцсон байна.  Мэдээллийн 83 гаруй эх үүсвэрүүдээр дамжуулан төслийн үйл ажиллагааны талаар мэдээлэл түгээсэн. 2014 онд оролцсон арга хэмжээнийн жагсаалтыг хавсаргав.Төслийн вэб худсыг орос, монгол, англи хэлээр ажиллуулж мэдээллийг байнга баяжуулан тавьж байна.

Төслийн гурав дахь жилийн батлагдсан төсөв 1 009 215 ам. доллар. (2014 он – төсөл хэрэгжүүлсэн гурав дах жил).  2014 оны эцэс  гэхэд  968 845.52  ам. доллар зарцуулсан ба  2014 оны жилийн төсвийн гүйцэтгэл 96%-тай байна.Төслийн бүх тайлан ба үр дүнг төслийн вэб хуудаснаас: http://baikal.iwlearn.org/. үзэх боломжтой.